Yurt Dışındaki Vatandaşlarımıza Verilen Seçim Vaatleri Hk. Dışişleri, Kültür ve Turizm, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Soru Önergeleri

“ASKERLİK HİZMETİNDE GENÇLERİN BEKLENTİLERİ KARŞILANMADI, KÜLTÜREL VAATLER KAĞIT ÜZERİNDE KALDI, VAAT EDİLEN TOKİ PROJELERİ HAYATA GEÇMEDİ”

İstanbul Milletvekili Mustafa Yeneroğlu, yurt dışında yaşayan vatandaşlara AK Parti 2023 Seçim Beyannamesi’nde verilen çok sayıda vaadin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen hala yerine getirilmemesine tepki göstererek konuyu üç ayrı soru önergesiyle yeniden Meclis gündemine taşıdı. Yeneroğlu, konsolosluk hizmetleri, askerliğin tanınması ve çifte vatandaşlığa ilişkin vaatleri Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’a; eğitim, staj ve kültürel programlara ilişkin vaatleri ise Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a; yurt dışı vatandaşlara yönelik TOKİ projelerine ilişkin vaadi ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a sordu.

AK Parti’nin 14 Mayıs 2023 Genel Seçimleri kapsamında yayımladığı “Türkiye Yüzyılı İçin Doğru Adımlar” seçim beyannamesinde, yurt dışında yaşayan vatandaşların yaşamlarını kolaylaştırmak adına onlarca taahhütte bulunulduğunu hatırlatan Yeneroğlu, “Verilen sözlerin üzerinden üç yıl geçti; vatandaşımız beyannamede sıralanan vaatlerin hayata geçirilmesini bekliyor. Ancak gelinen noktada bu vaatlerin önemli bir kısmı ya hiç hayata geçirilmedi ya da kağıt üzerinde kaldı. Verilen sözler artık yerine getirilmeli.” dedi.

‘Askerlik Hizmeti ile İlgili Gençlerin Beklentilerine Cevap Verilmeli’

Yeneroğlu, Dışişleri Bakanı Fidan’a yönelttiği önergede, dövizle askerlik bedelinin yüksekliği nedeniyle gençlerin adeta Türk vatandaşlığından çıkmaya teşvik edildiğini vurgulayarak bu konuda Millî Savunma Bakanlığı ile eşgüdüm halinde bir düzenleme yapılması gerektiğini belirtti.

Yurt dışında askerlik yapan vatandaşların askerlik hizmetlerinin Türkiye’de tanınması yönündeki seçim vaadinin akıbetini de soran Yeneroğlu, “Aradan geçen üç yıla rağmen hangi ülkelerle bu konuda ikili anlaşmalar yapıldığına dair kamuoyuna tek bir somut bilgi sunulma. Hükümet, seçimden önce verdiği sözlerin neredeyse tamamını unutmuşa benziyor.” diyerek tepkisini dile getirdi.

‘Gezici Konsolosluk Hizmeti Artırılacağına Azaldı’

Yeneroğlu, vaat edilen gezici konsolosluk hizmetinin artırılmadığına aksine giderek azaldığına dikkat çekti. Bakanlığın faaliyet raporlarına değinen Yeneroğlu, gezici konsolosluk hizmeti sayısının 2023 yılında 74 iken 2024 yılında 43’e, 2025 yılında ise 25’e düştüğünü belirterek, “Vatandaşımızın en çok memnuniyet duyduğu ve artırılmasını istediği bir hizmet, üç yılda üçte bir seviyesine geriletilmiştir. Bu durum, özellikle temsilciliklere uzak bölgelerde yaşayan vatandaşlarımızı mağdur etmektedir.” dedi.

‘Koordinasyon Kurulu Vaat Edildi, Kurulmadı’

Yeneroğlu, Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy’a yönelttiği önergede ise beyannamede yer alan kültürel ve eğitime dönük vaatlerin durumunu sordu. Seçim beyannamesinde açıkça ifade edilen hedefler arasında, her yıl 10.000 gencimizin ülkemize getirilmesinin, iki yılda bir Yurt Dışı Türkler Buluşması düzenlenmesinin ve üniversite öğrenimi gören gençlerimizin ülkemizde staj yapmasının kolaylaştırılmasının yer aldığını belirten Yeneroğlu “Bu vaatlerin sadece sözde kalmaması, kültürel bağlarımızın güçlendirilmesi ve Türkiye’ye olan aidiyet duygusunun artırılması açısından bir an evvel yerine getirilmesi son derece önemlidir. AK Parti seçim beyannamesinde ‘Yurt Dışı Vatandaşlar Koordinasyon Kurulu’ kurulacağı taahhüt edilmesine rağmen, bu yönde bugüne kadar somut bir adım atmadı. Bu konuda daha önce beş tane soru önergesi verdim.” dedi.

Her yıl 10 bin gencin ülkemize getirileceği vaadine karşın toplamda sadece 14 bin 157 gence ulaşılabildiğine dikkat çeken Yeneroğlu, iki yılda bir düzenleneceği taahhüt edilen “Yurt Dışı Türkler Buluşması” programı için ilana çıkıldığını ve internet sitesi dahi oluşturulduğunu, ancak etkinliğin bugüne kadar hiç gerçekleştirilmediğini belirtti. Yeneroğlu, yurt dışında Türkçe yayın yapan basına sağlandığı ifade edilen desteklerin de kapsam ve yararlanıcı bilgisi verilmeden muğlak biçimde geçiştirildiğini söyledi.

‘Vaat Edilen TOKİ Projelerinden Yalnızca Biri Var, O da Beyannameden Önce’

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Kurum’a yönelttiği önergede ise Yeneroğlu, beyannamede “başta İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir olmak üzere farklı illerde yeni TOKİ projeleri başlatılacağı” taahhüdünün de büyük ölçüde kağıt üzerinde kaldığını belirtti. Aradan üç yıl geçmesine rağmen bugüne kadar yalnızca İstanbul Sancaktepe’de tek bir projenin hayata geçirilebildiğini kaydeden Yeneroğlu, üstelik 420 konutluk bu projenin hak sahiplerinin 2022 yılında, yani 2023 seçim beyannamesinden önce belirlendiğini vurguladı. Yeneroğlu, “Dolayısıyla bu proje, beyannamede verilen vaadin bir sonucu olarak dahi değerlendirilemez. Ankara, Bursa, İzmir ve diğer illerde vaat edilen projelerin akıbeti nedir?” diyerek Bakan Kurum’a seslendi.

‘Önergeler Aylardır Yanıtsız, Anayasal Süre İhlal Ediliyor’

Yeneroğlu, her üç konunun da daha önce verdiği çok sayıda soru önergesiyle defalarca gündeme getirdiğini, ancak önergelerinin ya içeriksiz ifadelerle geçiştirildiğini ya da hiç yanıtlanmadığını belirtti. Dışişleri Bakanlığına yönelik üç önergesinin tamamının, kültürel vaatlere ilişkin son önergesinin ise beş aydır yanıtsız bırakıldığını kaydeden Yeneroğlu, bakanlıkların yurt dışındaki vatandaşlara seçim öncesinde verilen vaatlere yönelik sorulara zaman zaman yanıt verseler de bu vaatlerin akıbetine dair birçok önergesinin karşılıksız kaldığını belirterek, Anayasa’nın 98’inci maddesinde öngörülen 15 günlük cevap süresine rağmen önergelerinin aylardır yanıtlanmamasının yasama denetimi ve anayasal yükümlülükler açısından ağır bir sorumluluk doğurduğunu ifade etti.

‘Yurt Dışındaki Vatandaşlarımızın Haklarını Takip Etmeye Devam Edeceğim’

Yeneroğlu, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: “Üç bakanlığın görev alanına giren bu vaatler, yurt dışındaki vatandaşlarımızın günlük hayatlarını doğrudan etkileyen somut taahhütlerdir. Bu vaatlerin neden yerine getirilmediğini sormak da Meclis denetimini işletmek de benim sorumluluğumdur. Yurt dışındaki vatandaşlarımıza verilen vaatlerin takipçisi olmaya devam edeceğim.”

Yeneroğlu, Bakan Fidan’a şu soruları yöneltti:

1. Yurt dışında yaşadıkları ülkelerde askerlik yapanların askerliklerinin ülkemizde tanınması kapsamında hangi ülkelerle ikili anlaşmalar yapılmıştır veya yapılması planlanmaktadır? Söz konusu vaadin hayata geçirilmesi için bugüne kadar hangi somut adımlar atılmıştır? Yürütülen çalışmalara ilişkin herhangi bir takvim bulunmakta mıdır?
2. Yurt dışında yaşayan gençlerin, yalnızca yüksek dövizle askerlik bedeli nedeniyle Türk vatandaşlığından çıkmak zorunda kalmalarını önlemeye yönelik olarak Millî Savunma Bakanlığı ile eşgüdüm içinde dövizle askerlik bedelinin düşürülmesi yönünde herhangi bir çalışma yürütülmekte midir?
3. Bakanlığınız faaliyet raporları ve bütçe sunumları incelendiğinde 2023 yılında 74 olan gezici konsolosluk hizmeti sayısının 2024 yılında 43’e 2025 yılında ise 25’e düştüğü görülmektedir. Vatandaşlarımızın büyük memnuniyet duyduğu ve artırılmasını talep ettiği gezici konsolosluk hizmeti sayısındaki bu azalışın gerekçesi nedir? Gezici konsolosluk hizmetlerinin azaltılması, özellikle dış temsilciliklere uzak bölgelerde yaşayan vatandaşlarımızı mağdur etmemiş midir? Artırılması vaat edilen bu hizmetin aksine azaltılmış olmasını nasıl açıklıyorsunuz?
4. Konsolosluk hizmetlerinin sayısını, hızını ve kalitesini artırma vaadine ilişkin Bakanlığınızca hangi çalışmalar yürütülmektedir? Bu çalışmaların ayrıntıları nelerdir? İlgili çalışmalar için nasıl bir takvim belirlenmiştir?
5. Türk vatandaşlarının uluslararası kuruluşlarda daha fazla temsil edilmesi ve etkin konumlara gelebilmesi amacıyla, Bakanlığınız tarafından üniversiteleri de kapsayan herhangi bir ortak program hayata geçirilmiş midir? Eğer böyle bir program hayata geçirilmemişse, gerekçeleri nelerdir? Söz konusu vaadin hayata geçirilmesi amacıyla Bakanlığınızın planladığı veya bugüne kadar gerçekleştirdiği faaliyetler nelerdir?

‘Gençlerin Yurt Dışındaki Kamu Kurumlarında İstihdamı Konusunda Ne Yapıldı?’

6. Yurt dışındaki vatandaşlarımıza yönelik hizmet sunan kamu kurumlarında yurt dışında doğup büyüyen gençlerimizin istihdam oranının artırılması vaadine ilişkin Bakanlığınız tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile koordineli bir şekilde herhangi bir çalışma yürütülmektedir? Yürütülen çalışmalara yönelik herhangi bir takvim bulunmakta mıdır?
7. Türkiye’den gönderilen öğretmen ve din görevlisi açığının giderilmesi amacıyla yerinden öğretmen ve din görevlisi istihdam edilmesine yönelik olarak Bakanlığınız tarafından yürütülen faaliyetler nelerdir? Öğretmen ve din görevlilerinin bu şekilde istihdam edilmesine ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmış mıdır? Bu kapsamda istihdam edilen kaç öğretmen ve din görevlisi bulunmaktadır?
8. Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonu Kararı (BAOKK) kapsamında yurt dışında istihdam edilmek üzere din görevlisi, öğretmen, öğretim görevlisi, öğretim üyesi ve okutman unvanlarında 3500, ayrıca Diyanet İşleri Başkanlığınca yurt dışında sözleşmeli din görevlisi istihdamı için de 600 kadro tahsis edilmiş olup ülke ve konsolosluk bölgelerine göre bu kadroların dağılımı ile durumu (dolu/boş) nasıldır?
9. Konsolosluk işlemlerinin dış temsilciliklere gitmeden e-Devlet platformu veya www.konsolosluk.gov.tr üzerinden gerçekleştirilebilmesi için hangi çalışmalar yürütülmektedir? Halihazırda hangi iş ve işlemler tamamen uzaktan, internet ortamı üzerinden gerçekleştirilebilmektedir? Bu sistemde yer almayan hizmetlerin sisteme entegre edilmesi için hangi çalışmalar yürütülmektedir? Yürütülen çalışmalara ilişkin bir takvim var mıdır?
10. Çifte vatandaşlık hakkının desteklenmesi kapsamında bugüne kadar hangi yasal ve diplomatik adımlar atılmıştır?
11. Almanya’da çifte vatandaşlık hakkının tanınmasından sonra geçen yaklaşık bir yıllık sürede yalnızca 25.387 kişinin Türk vatandaşlığına geçtiği görülmektedir. Oysa yaklaşık 500 bin kişilik bir potansiyel bulunmasına rağmen geçişlerin bu denli sınırlı kalmasının nedeni nedir?
12. Vatandaşlığa geçişlerin artırılması amacıyla hangi somut çalışmalar yürütülmektedir? Çifte vatandaşlık imkânı tanıyan tüm ülkelerde vatandaşlığa geçme hakkına sahip kişi sayısı kaçtır ve şimdiye kadar bu haktan kaç kişi yararlanmıştır? Bu konuda bir araştırma yapılmış mıdır veya yapılması planlanmakta mıdır?
13. Anayasamızın 98’inci maddesinde soru önergelerinin en geç 15 gün içinde cevaplandırılması gerektiği hüküm altına alınmışken 7/13593, 7/28509 ve 7/39167 esas numaralı soru önergelerime cevap vermemiş olmayı anayasal sorumluluk ile nasıl bağdaştırıyorsunuz?

Yeneroğlu, Bakan Ersoy’a şu soruları yöneltti:

1. Üzerinden üç yıl geçmesine rağmen hükümetin seçim beyannamesinde yer alan “Yurt Dışı Vatandaşlar Koordinasyon Kurulu” bugüne kadar neden kurulmamıştır? Şayet yurt dışı vatandaşlarımızın kamu hizmetlerine erişimini kolaylaştırma ve kurumlar arası koordinasyonu sağlama görevi fiilen Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından yürütülecek idiyse, bu konuda neden ayrıca bir kurul vaadinde bulunulmuştur?
2. Seçim beyannamesinde yer alan, yurt dışında yaşayan 10.000 gencin her yıl eğitim, kariyer gelişimi ve kültürel programlar kapsamında ülkemize getirilmesi vaadi, 2024 ve 2025 yıllarında yerine getirilmiş midir? 2024 ve 2025 yılları içerisinde bu kapsamda ülkemize getirilen genç sayısı kaçtır? 2026 yılında bu kapsamda ülkemize getirilen genç sayısı kaçtır? Bu programlara katılan gençlere ilişkin Bakanlığınızca yapılmış bir geri bildirim, izleme veya etki değerlendirmesi çalışması bulunmakta mıdır?
3. Yurt dışında üniversite eğitimi gören gençlerin Türkiye’de teknoloji, diplomasi, hukuk ve iletişim alanlarında staj yapmalarını kolaylaştırmak amacıyla bugüne kadar hangi somut düzenleme ve uygulamalar hayata geçirilmiştir? 2025 ve 2026 yıllarında bu kapsamda kaç öğrenci staj imkânından yararlanmıştır? Katılımcıların eğitim alanları ve geldikleri ülkeler nelerdir?
4. Yurt dışında üniversite eğitimi gören gençlerin Türkiye’de staj yapmalarının daha yaygın ve sistematik hale getirilmesi amacıyla Bakanlığınız ile diğer ilgili kurumlar (Bakanlıklar, TBMM, YÖK) arasında yürütülen bir iş birliği veya planlanan yeni programlar var mıdır?
5. Seçim beyannamesinde iki yılda bir düzenleneceği belirtilmesine, etkinlik takvimi ve internet sitesi hazırlanmasına rağmen “Yurt Dışı Türkler Buluşması” programı neden bugüne kadar gerçekleştirilmemiştir? Bu buluşmaya ilişkin olarak belirlenmiş yeni bir tarih veya güncel bir takvim bulunmakta mıdır?
6. Yurt dışında Türkçe yayın yapan yazılı ve görsel basının desteklenmesine yönelik olarak Bakanlığınız tarafından sağlanan mevcut destek programları nelerdir? Son üç yıl içerisinde bu desteklerden yararlanan medya kuruluşlarının sayısı kaçtır?
7. Anayasamızın 98’inci maddesinde soru önergelerinin en geç 15 gün içinde cevaplandırılması gerektiği hüküm altına alınmışken 7/39383 esas numaralı soru önergeme cevap vermemiş olmayı anayasal sorumluluk ile nasıl bağdaştırıyorsunuz?

Yeneroğlu, Bakan Kurum’a şu soruları yöneltti:

1. Seçim beyannamesinde vaat edilen TOKİ projeleri kapsamında İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir veya diğer illerde yurt dışı vatandaşlarımıza yönelik hangi konut projeleri başlatılmıştır? Bu projelerin konumları, kapsamları ve gerçekleşme oranları nedir?
2. Yurt dışı vatandaşlarımıza yönelik hangi illerde yeni konut projeleri planlanmaktadır? Bu projelerin takvimi ve teslim tarihleri nedir?
3. Eğer söz konusu vaat İstanbul Sancaktepe projesiyle sınırlı kalacaksa, beyannamede “başta İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir olmak üzere farklı illerimiz” ifadesinin kullanılmasının gerekçesi nedir?